Ses Duyanların ‘sesleri’ tanımlamaları genellikle bireysel deneyimlerini yansıtır. Birçok insanın ‘ses Duymayan’ kişilere bu deneyimlerini açıklamakta güçlük çekmesi pek de şaşırtıcı olmasa gerek. Tıbbi olarak ‘sesler’ genellikle 3 grupta sınıflandırılır. (1) Düşüncelerinizi dışarıya vuran ‘sesler’, İki veya daha fazla sesin, kendinizle veya başkaları ile ilgili tartıştığını duymak, (3) Sizin veya başka insanların davranışları ile ilgili sürekli işitilen ve yorum yapan sesler. )Thomas / Leudar, 1996),2 Bazı ‘sesler’de sürekli ayni kelimeleri veya cümleleri tekrar ederler. Bu ‘sesler’ insanın kafasının çevresinde veya içinden geliyor gibi izlenim bırakırlar. Ses duyanların deneyimleri, paylaşıldığı zaman ‘seslerin’ değişik şekillerde göründüklerini ve kesin tıbbi sınıflandırmalar ile ayni çizgide olamıyacakları sonucu ortaya çıkmaktadır.

Birçok insanın düşüncesine göre sadece ruhsal bozukluğu olan kişiler ‘ses’ duyar. Gerçek ise bunun pek az bir kısmının ruhsal hastalar olduğudur. Örneğin, ‘sokak uyuşturucusu’ kullananlar ve ağır alkol bağımlılığı olanlar da ‘ses duymaya’ başlayabilirler, Bazı vakalarda birtakım fizksel hastalıklar, örneğin yaşlılık insanların ‘ses duymalarına’ yol açabilir. (Tien, 1991)3. Anlaşılacağı gibi ‘ses duyanlar’ ile ruhsal hastalıklar arasındaki ortak bağlantı bazı insanların duydukları ‘sesler’ konusunda doktorları ile veya en yakınlarına bile konuşmaktan kaçınacaklardır.

‘Sesler’ konusundaki bilgilerimiz ve anlayışımız daha çok ruhsal hastalık geçirmiş veya halen ruhsal hastalığı olan ‘ses duyanlara’ dayanmaktadır. ‘Seslerin’ fiziksel nedenleri üzerinde yapılan tıbbi araştırmaların hipotezine göre bir ses duyanın kendisine gerçekten konuşulduğu zaman ile ‘ses duydukları’ beyin bölgesinde benzerlikler görülmüştür. (McGuire et al, (1993) & 1995, Murray, 1996)4,5,6.

Psikologların yaptıkları araştırmalara göre, bir labaratuvar ortamında bile, orada olmayan sesler duyduklarını bildiren çok insana rastlanmıştır, Örneğin ‘Duyumsal hallusinasyonlar’ bir ses, müzik, tek kelime, kısa cümle, veya tüm bir dialog olabilir (Chadwick et al, 1996)7. Bazı durumlarda beyinin bir sesin bizim için önemli olduğuna karar vermesi ile super dikkat durumuna geçmesini sağlayabilir. Beyinin super dıkkat durumunda olması demek bir sesi çok nadir olarak başka yerden kaynaklansa da yanılgıya düşmez. (Arka sesler). Örneğin, Duyulan ses adımızı çağrıyor gibi algılanabilir. Karanlıkta ağaç yapraklarının hışırtısı birisi tarafından takip ediliyormuşuz gibi bir ses duymamaıza yol açabilir. Ebeveyinlerde bebekleri derin uykuda iken bile çoçuk ağlama sesi duyarlar.

Genel olarak toplumda ses duyup da ruhsal bozukluğu olmadığı teşhisinin koyulduğu bir kaç vakaya rastlanır. (Thomas & Leudar 1996), Yapılan birçok araştırmaya göre buna 15 000 kişi üzerinde uygulanan (Amerikan bir araştırma da dahil olmak üzere) hipoteze göre ses duyan insanların bu deneyimleri %55’nin hayatlarının bir dönemlerinde (ciddi stress) kendilerine çok yakın birinin kaybedilmesi veya hayatlarında çok büyük değişikliklerden sonra oluşur (Baker 1995)8, Bu çalışmalar ayrıca toplum genelinde %4 nün düzenli ses duyduğunun belirlendiğini öne sürer. Diğer çalışmalar ise toplum genelinde %1-2 lik bir grupta düzenli ses duyulduğu tesbit edilmiştir. (Thomas & Leudar, 1996)2. Ruh sağlığı sektöründe görev yapan araştırmacı ve doktorlar arasında giderek artan bir inanca göre ruhsal bozukluğu olmayan insanlar da ses duyabilirler 8,9.

Birçok insana göre ‘sesleri duyma’ deneyimini yaşamak ilk zamanlarda oldukca ürkütücü ve şaşırtıcıdır. Bundan dolayı bazı araştırmacılar bu olaya Ürkme/Şaşırma Süreci derler. ‘Ses duyan’ kişi üzerinden ilk şoku attıktan sonra bundan sonraki süreçte sesi tanımaya ve anlamaya çalışır. Buna Başa Çıkma Süreci denir. Bu oldukca zor bir dönemdir. ‘Ses duyan’ kişi bundan bir şekilde kaçmak veya varlığını inkar etmek ister. Birçok insan bu ‘Seslerin’ varlığını kabul edebilmek için aylara hatta yıllara ihtiyaç duyabilir. Daha önceki vakalara bakıldığı zaman ‘sesler’ ile başaçıkabilmenin ön koşulu onların varlığının kabul etmekten geçer. Bunu ne kadar erken yapabilirse ‘ses duyan’ kişi kendisi için o kadar süreçte zaman kazanır.(Romme & Escher, 1993: pp 17-20)9, İkinci süreçe stabilizasyon (dengeleme) denir. Ses duyan kişi duyduğu sesleri günlük hayatına bir şekilde adapte etmenin yollarını keşvederek ‘sesin’ yapılmasını istediği ile yapılması gerekenler arasındaki farkı algılayıp doğruyu seçebildikleri zaman dengeleme aşamasına kişi geçmiş olur. )Romme & Escher, 1989)10,

‘Ses Duyma’ ile başa çıkabilmek aşağıdaki birçok koşula bağlıdır. (i) İlk ‘ses duyduğunda’ kişinin yaşı? (ii) Hangi koşulda bu ‘seslerin’ başladığı? (iii) ‘Seslerin’ nereden gelir gibi oldukları? (iv) Duyulan sesler neler süylüyor? (v) Seslerin duyulma yükseklikleri ve nasıl duyuldukları? (vi) İnsanlar tarafından bu sesler seviliyor mu yoksa sevilmiyor mu? (vii) Bu ‘sesler’ insanların davranışlarını veya düşünce yapılarını etkiliyor mu? İnsanların bu sesler ile ilgili ne yaptıkları onlar ile ilgili düşünceleri ile doğru orantılıdır. (Chadwick, Birchwood & Trower, 1996)7,

Deptford Ses Duyanlar Servisi (The Deptford Hearing Voices Services) bu konuda bir başlangıç adımı atılarak pilot bir çalışma olarak başlatıldı. ‘sesler duyan’ insanların, görevlilerin, bakıcılarının ve özellikle North Lewisham’da yerleşik kişilerin bu servisi faydalı bulup bulmayacakları konusu araştırılmak istendi. O zamandan beri bu servis daha sonraki yıllarda finanse edilmeye devam edildi ve Lewisham bölgesindeki sakinlerin tümüne açıldı. Servis ‘ses duyanlar’ tarafından kullanılan profesyonel servisin yerini almayı hedeflemiyor. Sadece bu sahada destek oluşturmayı amaç edinir.

__________________

Görevli bu servis ile, rehberlik, eğitim, birebir veya bir tanesi özellikle ses duyanlara ait haftalık uygulama gruplarından biri yolu destek sunar. Görevli mümkün olan çok insan ile ilgilenebilmek için değişik merkezlerde haftalık özel bir zaman çizelgesine göre çalışır. Görevlinin programındaki merkezler, Compass Centre, The Northover Centre, The New-Cross ve Deptford 999 Clubs ve The Crypt Club in St Paul’s Church. Ayrıca görevli bu hizmeti tanıtabilmek için uzak merkezleredeki ses duyanları ve onları destekleyenleri ziyaret ederek onlarla deneyimlerini paylaşır.

Görevli ile servisin yararları konusunu tartışmak isteyenler aşağıdaki iletişim yöntemlerinden birini seçebilir:

Compass Centre Tel. No. 020 8694 6519 (Working hours 09.30 -16.30), Görevliye ulaşılanmadığı durumlarda lütfen mesaj bırakınız(bakınız 4. Broşür - Bu Servisten Yararlanmanın En İyi Yolları),

‘Ses Duyanlar’ arzu edip taleb ederler ise duydukları sesler ile başaçıkabilmeleri için onlara psikolojik metod çalışmaları uygulamaları verilebilir. Bu psikolojik metodlara Kavramsal Davranış Terapisi (Cognitive Behaviour Therapy) veya CBT denir. Davranışları kavrama terapisi CBT özel bir yöntem ile ses duyanlara ‘seslerini’ incelemde yardımcı olur (bazan kişinin geçmiş tarihçesi ile ilgili olarak) ve bu sesler ile başa çıkmanın değişik yöntemleri sunar. (Persaud & Marks, 1995)11. CBT sesler ile başa çıkılmasında bazı kullanıcılara yardımcı olabilir. Yoğun inanışa göre ise hem CBT hem de tıbbi ilaçların ortaklaşa kullanılması en uygun yöntemdir.

Görevli tarafından ‘Ses Duyanlara’ özgü bir uygulamalı grup terapisi yürütülmektedir. Bazı ses duyanlar duydukları ‘sesler’ konusunda konuşmakta zorlanmazlar ve bu sesler ile başa çıkabilmek için yeni yöntemler öğrenebilirler dolayısı ile bu konuda daha az yalnızlık çekerler. Bazı ses duyanlar ‘sesler’ konusunda konuşmakta zorlanabilirler. Zaman içinde ise ilerleme kaydettikleri görülmüştür. Bunun gerçekleşebileceğini bilmek insanlara bir ön hazırlık teşkil eder.

Deptford Ses Duyanlar Servisi (The Deptford Hearing Voices Service) küçük ölçekli ses duyanlar ile ilgili araştırme projesini yürütmektedir. Bu servisten yararlananlar arzu ederler ise kısa anket sorularımıza cevap vererek Lewisham bölgesinde servisin verimli olup olmadığı konusundaki araştırmamıza katma değer üretebilirler.

________________